============
آرشیو:
=====================================================================
شکوه ميرزادگی
از نگاه يک زن
جمعه 15 دی 1385 ـ 25 ژانويه 2007
|
عرفی شدن حقوق زنان برای اولین بار پس از اسلام
چه سلطنت طلب باشیم و چه جمهوری خواه، چه چپ باشیم و چه راست، چه فمنیست به معنای واقعی آن باشیم و چه «فمنیست اسلامی»، اگر به برابری حقوق زن و مرد باور داشته باشیم نمی توانیم روز هفده دی را از تاریخ تحولات اجتماعی سرزمین مان حذف کرده یا آن را نادیده بگیریم و نمی توانیم با بهانه هایی مثل «دیکتاتوری رضا شاه»، یا اجباری شدن بی حجابی به وسیله دولت، اهمیت اين روز را انکار کنیم. چطور است که ما می توانیم بپذیریم که گروه هایی از زنان ایرانی بیست و هفت سال است که حاضرند از یکی از دیکتاتورترین حکومت های موجود بشری بخواهند به خواست هایی بسیار ساده و طبیعی و انسانی آن ها توجه کند، از آن ها بخواهند که قوانین کهنه ی را تغییر دهند ولی نمی توانیم فکر کنیم که گروه هایی از زنان آن روز ایران از حکومت وقت خواهان تغییراتی بوده باشند؟ و این حکومت، با همه ی ایرادها و اشکال های خود، از آنجا که دولتی مدرن بود به اين خواست پاسخی مثبت داده باشد. انکار هفده دی انکار جنبش های زنان از حداقل سی سال قبل از آن است؛ انکار زنان بزرگی است که در آن هنگام از قعر قرون وسطی خود را بالا می کشیدند تا بتوانند همراه و هموزن زنان سرزمین های پیشرفته باشند. آنها در جنبش تحریم واردات کالاهای خارجی شرکت می کردند، از ترس متحجرین لباس مردانه می پوشیدند تا بتوانند در تظاهرات مختلف شرکت کنند و، به این ترتیب، در جریانات سیاسی و اجتماعی سرزمین شان دخالت داشته باشند؛ آنها زینت های دست و گردن خود را (که در آنزمان برای زن ها اهمیتی خاص داشت) می فروختند تا تأسیس اولین بانک ایرانی را امکان پذیر کنند. یادمان باشد که همه ی این زنان کسانی نبودند که به درخواست آیت الله ها و حجت الاسلام ها به این نوع عملیات دست زنند. در میان آنان زنانی هم بودند که از دست همان آیت الله ها و حجت الاسلام ها رنجور و در عذاب بودند. هفده دی به معنای یادروز به نتیجه رسیدن خواست های این زنان است که اهمیت دارد؛ زنانی که در زیر زمین ها جلسه برگزار می کردند و (در عصر نبود رادیو، تلویزیون، اینترنت) چندان کسی هم نبود تا خبر جلسات آن ها را چند قدمی دورتر از آن زیر زمین ها ببرد. آن ها زیر نور شمع و در پستوی خانه ها مطالب جزوه ها و نشریاتی را می نوشتند که نه تنها در تعدادی محدود چاپ می شد بلکه پس از چاپ هم فرصت پخش نداشت. آنها را باید زیر چادر می گرفتند و با هزار ترس و هراس به دیگران می رساندند. و چه سنگ ها که به خانه ی این زنان پرتاب شد و چه کتک ها که خوردند! و بالاخره انکار هفده دی، انکار انبوه زنانی است که از اولین مجلس مشروطیت خواستار پابرجای حداقل حقوقی زنان بودند. و تعدادشان به طور قطع اگر (به نسبت جمعیت) بیشتر از شمارگان مايی که امروز زیر نامه ها را امضا می کنیم نبود، کمتر هم نبود. و آن مجلس هم با صراحت به آنها گفت کار زن اداره ی امور خانه است و مراقبت از شوهر و فرزندان. این زنان، از شروع جنبش های حق طلبانه خود تا روزی که قانون به آن ها اجازه داد که از خانه بیرون بیایند، رنجی بردند بسا بیش از رنجی که زنان ایران در این 28 ساله ی اخیر برای کسب حقوق انسانی خود برده اند. چگونه است که بزرگترین افتخار زنان حقوقدان ما امروز آن است که توانسته اند در ظرف 28 سال گذشته به دو سه توفیق نیم بند در امور حقوق زنان برسند ـ که تازه پس گرفته هایی از داشته های ماقبل انقلاب است ـ اما ما حاضر نیستیم بگوییم که، در همین روز هفده دی، برای اولین بار در تاریخ کشورمان، سن ازدواج تغییر کرد، برای اولین بار ازدواج با کودکان نه ساله ممنوع شد، برای اولین بار پس از قرن ها زن ها اجازه ی کار اجتماعی یافتند، و برای اولین بار فرصت تحصیلات در دانشگاه ها را پیدا کردند. چرا حاضر نیستیم این ها را بگوئیم؟ چرا زنان در کشورهای پیشرفته جهان وقتی می خواهند مسیر تحول و پیشرفت زنان را بگویند و بنویسند به هر گوشه ای از آن با دقت و بی نظری کامل نگاه می کنند؛ بی توجه به این که به دست چه کسی و چه کسانی مهر قانون بر حقوق کسب شده ی آن ها خورده است؟ این انکار تاریخ چیست که ما در همه ی مسایل مختلف با خود داریم؟ بسیاری از فمنیست های ایرانی حتی وقتی می خواهند که تاریخ جنبش زنان را بنویسند، یعنی به کار تحقیقی که باید اصلش بر بی نظری و راستگویی باشد بپردازند، این قسمت از تاریخ جنبش زنان را، به عمد ندیده می گیرند. یعنی، موضوع با اهمیت قانونی شدن (یا عرفی شدن) برخی از حقوق زنان ایران را، که برای اولین بار در تاریخ پس از اسلام اتفاق افتاد، ندیده می گیرند. بنظر من، قوانین کاملاً امروزی و مفیدی که در هفده دی و در پی آن در سال های بعد در سرزمین ما تصویب شد در واقع از اولین قوانین عرفی بودند که زنان ما از موهبت آن برخوردار شدند. تصویب این قوانین از آنچنان اهمیتی برخور است که زشتی «اجباری کردن بی حجابی» (که همیشه بوسیله ی عده ای بصورت پرده ای پوشاننده بر همه ی دست آوردهای هفده دی کشیده می شود) نمی تواند از اهمیت آن ها کم کند. بله، ما، با هر نوع عقیده و سلیقه ی سیاسی و اجتماعی که داشته باشیم، اگر که بخواهیم تحلیل و تحقیقی بی نظر و غرض از تاریخ جنبش زنان داشته باشیم قادر نخواهیم بود اهمیت روز هفده دی را به عنوان اولین روز حضور قانونی زنان ایران در عرصه های اجتماعی را ندیده بگیریم. روز هفده دی، چه ما بخواهیم و چه نه، روزی است که در اسناد جنش زنان ايران و جهان به عنوان یکی از روزهای مهم و ملی جنبش زنان ایران نقش بسته است. سالگرد این روز بزرگ بر زنان و مردان برابری خواه ایران مبارک باد.
دست زدن هم ممنوع
شد! حتماً شما هم بارها ویدئو و عکس هایی را دیده اید که در جشن ها، و به خصوص جشن های مذهبی، جماعتی مرد در حال کف زدن و سوت بلبلی کشیدن و فریاد کردن و حتی رقصیدن هستند. در این جشن ها حضرات آیت الله ها و حج الاسلام و آقایانی با درجه های پایین تر نیز حضور داشته اند و اگر نرقصیده اند، یعنی ما ندیده ایم که برقصند و سوت بکشند، اما دیده ایم که دست زده اند. حالا اگر با کف دست کامل نبوده، با دو انگشت بوده است. حتی دیده ایم که در این جشن ها نشسته اند و کمدین های مشهور و محبوبی برایشان به سبک خانم حمیرای خواننده خوانده اند و آن ها و همراهان شان خنده هایی کرده اند که از صدتا کف زدن هم پر سر و صدا تر بوده اما. بله این مسئله یک اما هم دارد. و آن اینکه در جمهوری اسلامی نمی شود همین طوری کف زد و سوت کشید، چرا که در حکومت اين آقايان هر کاری اصولی دارد، حتی دست زدن. اولین شرط دست زدن و سوت کشیدن این است که جلسه کاملا مردانه باشد؛ زن خوب و «نجیب» و بهشت رو نباید کف بزند. البته این چیزها همه برای محبتی است که نسبت به زن می شود؛ چرا که علاوه بر این که این کارها برای شخصیت و وقار و خانمی زن ها خوب نیست، برای سلامت آن ها هم مفید نیست. یعنی چون کف دست هاشان نازک و لطیف است ممکن است در اثر دست زدن اذیت شود. و به خاطر همین لطفی که زعمای قوم جمهوری اسلامی به زن دارند هفته گذشته امام جمعه گچساران در «همایش تکریم از بانوان خیر مدرسه ساز» (!) از دست زدن جمع، که بيشتر زن بودند، چنان ناراحت شد که به اعتراض کنفرانس تکریم را ترک کرد. خبرنگار ایلنا که در این کنفرانس بوده می نویسد که: «حجت الاسلام متقی کاشانی، امام جمعه گچساران با صدای بلند گفت " کف زدن و سوت در اسلام نیست در این موارد ما دیدیم صلوات میفرستند"». براساس این گزارش، هر چقدر مجری برنامه از امام جمعه گچساران عذرخواهی کرد و آقای بوربور، معاون وزیر آموزش و پرورش، توضیح داد که کف زدن اشکالی ندارد، حجت الاسلام برنامه دومین همایش «خیرین مدرسه ساز» را ترک کرد. در اين ميان دوستی از ایران برایم نوشته که یکی از کارهایی که اخیراً زن ها در مجالس و محافل انجام می دهند زدن سوت های بلند بلبلی است و دختران جوان به خصوص مهارت عجیبی در زدن آن پیدا کرده اند و حتی با صدای بلند آهنگ های مختلفی را با سوت می زنند. من فکر می کنم چون آواز خواندن برایشان حرام و ممنوع است، آنها راهی شرعی برای شرکت در شادمانی ها پیدا کرده اند که به نظر می رسد که مشغول ممنوع کردن آن هم هستند.
تحقیق سوئدی ها در مورد افسردگی زنان در ایران در حال حاضر ایران یکی از کشورهایی است که افسردگی و خودکشی زنان در آن در رده های اول جهان قرار دارد. به همین دلیل سرزمين مان یکی از اماکنی شده که روانپزشکان و جامعه شناسان بین المللی علاقه دارند، اگر راهشان بدهند، به ایران رفته و تحقیقاتی در این مورد انجام دهند. هفته ی گذشته خبرگزاری ایسنا خبری داشت مبنی بر این که چند تن از پژوهشگران سوئدی برای تحقیقی در امر افسردگی زنان به ایران رفته اند و مدیر این گروه، دکتر ال بلاد، اعلام کرده است که قصد دارند تا یک نوع بررسی آزمایشی در ارتباط با مدلی از افسردگی انجام دهد که محوریت قومی دارد. یعنی ايشان و گروهش زنان فارس، ترک و کرد را در دستور کار خود قرار می دهند. تعدادی از روانپزشکان و کارشناسان شهرهای تهران، تبریز و ایلام، که این بررسی قرار است در آنجا ها انجام شود، همراه این گروه خواهند بود. در ارتباط با این بررسی آقای کورش ساکی، رییس دانشگاه علوم پزشکی استان ایلام، که گویا از همراهان این گروه است، به خبرنگار مربوطه گفته است: «ارتقاء سطح تحصیلی زنان و اجرای آموزش مهارت های زندگی درمورد زنان در سال های گذشته اثر مطلوبی بر روند درمان افسردگی زنان به همراه داشته است. در قالب اجرای این طرح تحقیقاتی عوامل افسردگی در زنان استان ایلام مشخص شده و متناسب با آن برای درمان این بیماری تلاش می شود».اما ایشان نگفته اند که زنان قبل از این که فرصت کنند که سطح تحصیلات خود را بالا ببرند، و قبل از این که مهارت هایی برای زندگی اجتماعی خود بدست آوردند، باید از مسیر ممنوعیت های مذهبی و سنتی عبور کنند. و نگفته اند که یکی از مهمترین دلایل افسردگی و دلایل خودکشی های گسترده زنان ايران حضور دائم و خفه کننده ی مقررات شرعی و فشارهایی است که به خاطر حفظ این مقررات از سوی مردان خانواده و حکومت بر آن ها اعمال می شود. البته محال است که آقای ساکی، که حتماً روان پزشک هستند، این مسایل ابتدایی را ندانند اما امیدوارم که خودشان را، همچون در این مصاحبه، در وقت تحقیق سانسور نکنند.
|
